Santa Marija na Gozo – między religią a spektaklem

15 sierpnia Malta obchodzi Santa Marija, czyli uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Podobnie jak w Polsce jest to święto państwowe. To właśnie wtedy można zobaczyć Maltę w jej najbardziej kolorowym i pełnym tradycji wydaniu. Szczególnie uroczyście obchodzi się ten dzień w Victorii/Rabacie, stolicy Gozo, drugiej co do wielkości wyspy Malty. 

Gozo jest mniejsze, spokojniejsze i bardziej lokalne niż główna wyspa Malta. Dlatego sierpniowa festa nie jest tu anonimowa i wielkomiejska, ale koncentruje się w przestrzeni, którą można przejść pieszo. Ciągnie się ulicami Victorii aż na wzgórze Cittadelli, na którym stoi zarówno dawna fortyfikacja, jak i Katedra Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. 

Festa wpisana na listę UNESCO

Festa na Gozo nie jest zwykłym festynem ani turystycznym show przygotowanym pod przyjezdnych. To święto parafii, rodzin, orkiestr, wolontariuszy, pirotechników, restauratorów, starszych mieszkańców siedzących przed domami i dzieci biegających z chorągiewkami. W 2023 roku UNESCO uznało maltańską festę za element niematerialnego dziedzictwa ludzkości, doceniono jej wspólnotowy charakter, rolę sztuki i znaczenie lokalnych społeczności. 

Sercem festy na Gozo jest Victoria, jej ulice i katedra ukryta w murach Cittadelli. To miejsce, w którym religijna procesja, sąsiedzka duma i letni spektakl spotykają się w jednym kadrze. Święto trwa praktycznie cały dzień, od porannych mszy, poprzez tradycyjny przemarsz orkiestry ulicami miasta, po procesję figury Santa Marija i pokaz fajerwerków.

Świecka twarz religijnego święta

15 sierpnia Victoria mieni się setkami kolorów a uliczne dekoracje przypominają trochę świąteczny wystrój. Ustrojone fasady i balkony budynków, girlandy zwisające z latarni, figury świętych, flagi i kościelne dekoracje zmieniają znane za dnia ulice w scenografię. Wszędzie słychać orkiestry dęte, marsze, dzwony, rozmowy, okrzyki, petardy. 

Choć źródłem festy jest religia, jej sedno to więź lokalnej społeczności. I jedzenie. Na stoiskach i w cukierniach pełno jest lokalnych smaków: qubbajt, czyli maltański nugat, imqaret – smażone ciastka z daktylowym nadzieniem, lody wszystkich smaków i proste festynowe przekąski. 

Polskie ślady na Gozo

Cittadella w Victorii to ufortyfikowane serce wyspy i najlepszy punkt widokowy z panoramą całego Gozo. To za jej murami znajduje się katedra Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. A u szczytu schodów przed katedrą stoi pomnik Jana Pawła II. Polski papież odwiedził Gozo 26 maja 1990 roku. Najpierw odprawił mszę w sanktuarium Ta’ Pinu a później właśnie przed katedrą Wniebowzięcia spotkał się z wiernymi. 

Na początku października 2008 roku Gozo odwiedził także prezydent Lech Wałęsa, który podczas pobytu na Malcie wygłaszał wykład o przyszłości Europy. W Victorii złożył kwiaty pod pomnikiem Jana Pawła II, a potem w sanktuarium Ta’ Pinu napisał w księdze pamiątkowej, że to dla niego zaszczyt „iść śladami wielkiego papieża. W ten sposób dwa wielkie polskie symbole spotkały się na malutkiej wyspie Gozo.

Autor tekstu i zdjęć Agnieszka Dokowicz